Chuyên đề Áp dụng phương pháp chi phí du lịch để xác định giá trị chất lượng môi trường tại vườn quốc gia Bạch Mã, Thừa Thiên - Huế

1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, môi trường là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của nhân loại. Việc nhận thức về môi trường đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của loài người ngày càng được nâng cao. Khái niệm môi trường theo nghĩa rộng bao gồm tất cả các yếu tố như không khí, nước, đất, ánh sáng, âm thanh, cảnh quan. và các tài nguyên thiên nhiên cần thiết cho sinh sống và sản xuất của con người. Trong đó, chính con người cũng là yếu tố quan trọng tác động tới quá trình vận động và phát triển của môi trường. Điều đó có nghĩa là môi trường và phát triển có mối quan hệ rất chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau: bất kỳ một hoạt động kinh tế nào cũng phải dựa vào môi trường và gây ra những tác động đến môi trường. Ngược lại, bất kỳ một sự biến đổi nào của hệ thống môi trường cũng đều gây ra những tác động ngược trở lại đối với việc phát triển kinh tế – xã hội. Môi trường có ba chức năng cơ bản đối với xã hội loài người: môi trường là không gian sống và cung cấp những điều kiện hỗ trợ cuộc sống cho con người; môi trường cung cấp các tài nguyên thiên nhiên cần thiết cho các hoạt động của con người; đồng thời môi trường cũng chứa đựng và hấp thụ chất thải do con người tạo ra trong các hoạt động của mình. Rõ ràng, môi trường tự nhiên là một thành tố quan trọng của hệ thống kinh tế và nếu không có môi trường tự nhiên thì hệ thống kinh tế sẽ không thể hoạt động và thực hiện được các chức năng của nó. Do vậy, ta cần quan tâm đến môi trường tự nhiên như là một tài sản, một tài nguyên không thể thiếu. Từ trước đến nay, con người vẫn luôn coi môi trường là dạng “trời cho” hay “thiên nhiên ban tặng” nên người ta khai thác và sử dụng không tính toán đến những thiệt hại mà hoạt động khai thác gây ra cho môi trường. Một trong những nguyên nhân của điều này là do hàng hoá môi trường không được định giá trên thị trường. Việt Nam là một nước có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa. Vì vậy, một trong những nguồn tài nguyên quan trọng của Việt nam là rừng nhiệt đới, nó mang lại cho chúng ta tổng giá trị kinh tế cao bao gồm cả giá trị sử dụng và không sử dụng. Đặc biệt, rừng còn cung cấp cho con người những giá trị cảnh quan cực kỳ phong phú và quý giá phục vụ cho phát triển du lịch sinh thái đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi, giải trí ngày càng tăng của cộng đồng trong và ngoài nước. Du lịch sinh thái đang ngày càng phát triển và được coi là một trong những biện pháp sử dụng rừng mà không cần khai thác nhưng đem lại giá trị kinh tế cao và đầy tiềm năng. Tuy nhiên, không phải ai cũng nhận thức được điều này bởi giá trị giải trí của rừng tự nhiên thường bị ẩn sau nhiều giá trị trực tiếp khác. Do vậy nghiên cứu đánh giá giá trị cảnh quan du lịch của rừng tự nhiên là điều cần thiết, đặc biệt là ở các nước đang phát triển, nơi rừng tự nhiên đang bị suy giảm nghiêm trọng do chưa được đánh giá đúng mức. Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần làm rõ hơn giá trị của rừng trên khía cạnh cảnh quan du lịch làm cơ sở cho việc xây dựng các cơ chế quản lý sử dụng rừng hợp lý đúng với giá trị mà nó mang lại. Vườn quốc gia Bạch Mã là khu vườn quốc gia nổi tiếng ở Việt Nam cũng như trên thế giới với các mẫu động thực vật đặc hữu của Việt Nam có trong sách Đỏ của thế giới. Bạch Mã từ lâu đã nổi tiếng là một khu du lịch nghỉ mát cực kỳ lý tưởng vì tại đây có khí hậu rất mát mẻ của rừng, của núi non và những khu biệt thự, những đường mòn thiên nhiên, những nhà nghỉ đạt tiêu chuẩn quốc tế. Vì vậy, việc xác định giá trị thực của vườn là rất cần thiết để khai thác hợp lý tiềm năng du lịch kết hợp với mục tiêu bảo tồn. Đó chính là lý do tôi lựa chọn đề tài: “Áp dụng phương pháp chi phí du lịch để xác định giá trị chất lượng môi trường tại vườn quốc gia Bạch Mã, Thừa Thiên - Huế”. 2. Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài 2.1. Mục tiêu: Qua phương pháp chi phí du lịch, nhằm xác định lợi ích từ hoạt động du lịch hàng năm VQG Bạch Mã đem lại cho cộng đồng, bên cạnh đó xác định giá trị môi trường của nó để làm căn cứ cho trong việc quy hoạch phát triển, hướng tới phát triển bền vững. 2.2. Nhiệm vụ  Tổng quan cơ sở lí luận về giá trị chất lượng môi trường và định giá môi trường, đặc biệt về phương pháp chi phí du lịch để áp dụng vào địa bàn nghiên cứu.  Khái quát thực trạng môi trường và hoạt động du lịch của vườn quốc gia Bạch Mã.  Ứng dụng phương pháp chi phí du lịch nhằm tính toán ra giá trị cảnh quan cho VQG Bạch Mã. 3. Phạm vi nghiên cứu  Về không gian lãnh thổ: địa bàn nghiên cứu là VQG Bạch Mã.  Về thời gian nghiên cứu: điều tra, phỏng vấn khách du lịch vào tháng 6/2006, sử dụng số liệu thống kê về lượng khách du lịch đến Bạch Mã từ năm 2000 đến nay.  Về giới hạn khoa học: giá trị chất lượng môi trường tại VQG Bạch Mã bao gồm cả giá trị sử dụng và giá trị phi sử dụng. Tuy nhiên, đề tài chỉ nghiên cứu và tính toán giá trị cảnh quan tại vườn. 4. Các phương pháp nghiên cứu  Phương pháp thu thập thông tin: tổng hợp tài liệu thứ cấp và phỏng vấn trực tiếp.  Phương pháp thực địa  Phương pháp điều tra xã hội học  Phương pháp chuyên gia  Phương pháp xử lí số liệu bằng các phần mềm Excel, Mfit 286  Phương pháp lượng giá giá trị cảnh quan: sử dụng phương pháp chi phí du lịch theo vùng (Zonal travel cost method – ZTCM). 5. Cấu trúc của chuyên đề Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, chuyên đề được trình bày trong ba chương: Chương I: Sử dụng phương pháp chi phí du lịch cho đánh giá chất lượng môi trường. Chương II: Tổng quan về VQG Bạch Mã. Chương III: Ứng dụng phương pháp chi phí du lịch để xác định giá trị cảnh quan tại VQG Bạch Mã.

TÀI LIỆU LUẬN VĂN CÙNG DANH MỤC