Đề tài Chiến lược cải thiện giống cho các loài bạch đàn ở Việt Nam

Chính phủViệt Nam đã và đang thực hiện một dựán trồng rừng lớn. Đến năm2010, dựán này sẽ trồng mới 5 triệu héc ta rừng trên đất trống đồi núi trọc, vượt xa 1 triệu héc ta rừng hiện nay, cộng thêm50.000 héc ta rừng cộng đồng được trồng rải rác. Việc mởrộng nhanh chóng diện tíchrừng sản xuất này đòi hỏi tăng cường cung cấp giống có chất lượng di truyền cao cho các vùng sinh thái khác nhau ởViệt Nam.Chính phủViệt Nam đềxuất phải tăng cảvềsốlượng và chất lượng nguồn giống được sản xuất từcác vườn giống. Đây là một chiến lược bền vững hơn khi không phải phụ thuộc nhiều vào nguồn giống nhập nội. Các loài cây nhập nội nhưKeo và Bạch đànlà những loài cây quan trọng trong các chương trình trồng rừng. Đểnâng cao năng suất của rừng trồng ởViệt Nam,các chương trình cải thiện giốngcho các loài cây trồng rừng chính đã được tiến hành bởi Trung tâmnghiên cứu giống cây rừng thuộc Viện khoa học Lâmnghiệp Việt Nam.Tuy nhiên, các côngtác cải thiện giống được thực hiện màkhông có một bản kếhoạch dài hạn tương tựnhưmột bản chiến lược cải thiện giống hoàn thiện. Nhưmột phần của Dựán CARD (mã số058/04 VIE) được tại trợbởi nguồn ngân sách của AusAID“Tăng cường năng lực trong công nghệhạt giống cây rừng phục vụcho các hoạt động nghiên cứu, phát triển và bảo tồn ex-situ”, một bản kếhoạch cải thiện giống đã được xây dựng cho các loài Bạch đàn ưu tiên. Một dựán CARD khác (mã số032/05 VIE) “Phát triển bền vững và hiệu quảkinh tế cho rừng trồng các loài Keo cung cấp gỗxẻ” sẽsớm xây dựng một bản chiến lược cải thiện giống cho các loài Keo. Cũng cần nhấn mạnh rằng các phương thức tiếp cận được thảo luận trong bản chiến lược cải thiện giống này có thể được áp dụng cho hầu hết các loài cây trồng rừng chính. Các quần thểchọn giống của 5 loài Bạch đàn (E. camaldulensis, E. grandis, E. pellita,E. tereticornis vàE. urophylla) đã được xây dựng bởi Trung tâmnghiên cứu giống cây rừng là cởsở cho công tác cải thiện giống được vạch ra trong kếhoạch này. Tuy nhiên, những nỗlực và đầu tư cho Bạch đàn E. urophyllalà lớn hơn cả, bởi Bạch đàn E. urophylla được coi nhưloài cây ưu tiên nhất cho chọn giống và giống lai khác loài ởViệt Nam.Các loài khác cũng được quản lý nhưng kémtập trung hơn với một mục đích sửdụng chúng nhưlà nguồn cung cấp phấn cho các hoạt động lai giống khác loài. Chiến lược cải thiện giống được đềxuất dựa trên một cấu trục quần thểchọn giống, quần thểnày được chia làm hai mức độdựa vào chất lượng di truyền. Đó là “Quần thểchọn giống chính (quần thểlớn)” và “Quần thểchọn giống ưu trội (quần thểnhỏ)”. Các quần thểnày có một vài chức năng khác biệt trong một chương trình cải thiện giống, và phần lớn các kếhoạch của một chiến lược cải thiện giống là chọn lọc,lai tạo và quản lý hai quần thểchọn giống này. Khi lai giống khác loài 3 đang ngày càng được quan tâm,thì “Quần thể ưu trội” sẽlà nguồn vật liệu di truyền tốt được sử dụng cho lai giống, hơn nữa nó cũng là một nguồn giống cung cấp các dòng vô tính loài thuần cho trồng rừng. Do đó, bản chiến lược nhấn mạnh đến quần thểnày để đảm bảo sựphát triển nguồn vật liệu di truyền tối ưu. “Quần thểchính” phục vụcho việc bảo tồn nguồn gen và phát triển nguồn di truyền bền vững và lâu dài, trước khi phục vụcho chọn lọc mới bổsung cho “Quần thể ưu trội” ở mỗi thếhệ. “Quần thểchính” chỉlà một kiểu khảo nghiệm ditruyền (khảo nghiệm hậu thếthụphấn tựdo) cho mỗi thếhệ.Các gia đình và các cá thểtrongcác gia đình được sắp xếp dựa trên sốliệu khảo nghiệm,và việc chọn lọc được thực hiện nhằm tăng cường vốn gen của “Quần thể ưu trội” và để phục hồi cho “Quần thểchính” của thếhệkếtiếp. Chiến lược tổng thểtrong quần thểchính có thể được xác định nhưlà chọn lọc định kỳcho khảnăng tổhợp chung. Việc quan trọng hơn với quần thể ưu trội của mỗi thếhệ được nhấn mạnh vào việc chọn tạo, khảo nghiệm vàchọn lọc, bởi vì các dòng được chọn từquần thể ưu trội sẽ được sửdụng cho trồng rừng và cho lai giống trong và khác loài. Lai giống nhân tạo được thực hiện giữa các lần chọn lọc trong loài và khác loài. Nhân giống sinh dưỡng và khảo nghiệmdòng vô tính được sửdụng trong chọn lọc sớmcác dòng tốt nhất cho trồng rừng. Các dòng được xếp hạng cao nhất sẽ được sửdụng cho lai giống khác loài. Thời gian biểu cho các công tác cải thiện giống được đưa ra cho mỗi loài. Chỉnên xemxét thời gian biểu này nhưmột hướng dẫn chung. Một chương trìnhlàmviệc chi tiết nên được làmhàng tháng. Trung tâmnghiên cứu giống cây rừng nên đưa ra bản kếhoạch hoạt động, trong đó xemxét cảvềkhảnăng quản lý điều hành và những hạn chếvềkỹthuật. Thông thường mỗi kếhoạch cải thiện giống đều cần được xemxét và đánh giá và có thể được sửa đổi saumột sốgiai đoạn. Kếhoạchcải thiện giống này cũng không là ngoại lệvà nên được xem xét lại sau 2 năm tiến hành.

TÀI LIỆU LUẬN VĂN CÙNG DANH MỤC