Đề tài Nghiên cứu thực tiễn dồn điền, đổi thửa ở một số tỉnh và đề xuất chính sách khuyến khích dồn điền đổi thửa nâng cao hiệu quả sử dụng đất ở đồng bằng Sông Hồng

Công cuộc cải cách kinh tế trong nông nghiệp và nông thôn Việt Nam ở những năm đầu thập kỷ trước đã đem lại những thành quả to lớn về kinh tế xã hội cho đất nước. Từ một nước nhập khẩu lương thực là chủ yếu, kinh tế nghèo nàn lạc hậu, chúng ta đã vươn lên và trở thành nước xuất khẩu lớn trên thế giới về một số mặt hàng nông sản như gạo, cà phê, chè, tiêu, thuỷ sản. Thu nhập và đời sống của người dân luôn được cải thiện. Tỷ lệ đói nghèo đã giảm đáng kể, đặc biệt ở nông thôn. Đóng góp vào thành quả to lớn trên không thể không kể đến các chính sách về ruộng đất của Đảng và Nhà nước đã ban hành trong quá trình đổi mới vừa qua. Quá trình chuyển quyền sử dụng ruộng đất tập thể từ hợp tác xã sang cho các hộ nông dân cá thể với thời hạn sử dụng lâu dài đã tạo điều kiện cơ bản để tái thiết lập một nền nông nghiệp gia đình hiệu quả hơn. Luật đất đai năm 1993 đã thực hiện phương châm công bằng xã hội chủ yếu bằng cách chia đều ruộng đất tính trên một khẩu cho các gia đình. Như vậy mỗi hộ nông dân đều có phần trên những mảnh ruộng xấu, ruộng tốt, ruộng xa cũng như ruộng gần. Cuộc cải cách ruộng đất này đã có tác dụng lớn trong việc khai thác nguồn lực (lao động sẵn có ở nông thôn), khuyến khích nông dân sản xuất, tăng cường an ninh lương thực đặc biệt đối những vùng có bình quân ruộng đất trên đầu người thấp như vùng Đồng Bằng Sông Hồng. Tuy nhiên, sự phân chia ruộng đất cho hộ nông dân như trên cũng thể hiện những hạn chế, nó gây nên tình trạng manh mún ruộng đất ở nông thôn. Khái niệm manh mún ruộng đất trong nông nghiệp được hiểu trên 2 khía cạnh : Một là, sự manh mún về ô thửa đối với một đơn vị sản xuất (thường là nông hộ), một hộ có nhiều mảnh ruộng với kích thước/một mảnh thường tương đối nhỏ. Hai là, sự manh mún thể hiện về quy mô đất đai trên một đơn vị sản xuất, diện tích ruộng đất quá nhỏ không tương thích với số lượng lao động và các yếu tố sản xuất khác. Cả 2 kiểu manh mún này đều dẫn đến tình trạng chung là hiệu quả sản xuất thấp, hạn chế khả năng đổi mới và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, ứng dụng các quy trình kỹ thuật đồng nhất của một loại hình canh tác nào đó trong sản xuất. Ngoài ra tình trạng manh mún ruộng đất còn gây nên những khó khăn trong quy hoạch, quản lí và sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên đất đai. ở Việt nam, tình trạng manh mún ruộng đất diễn ra khá phổ biến đặc biệt là ở đồng bằng sông Hồng (ĐBSH), nơi mật độ dân số rất cao đạt trên 1100 người/km2 (năm 2001). Để giải quyết tình trạng manh mún ruộng đất yêu cầu phải giải quyết được cả 2 kiểu manh mún ruộng đất đề cập ở trên. Tuy nhiên, khắc phục tình trạng manh mún ruộng đất do tăng quy mô đất đai đối với một đơn vị sản xuất (hộ nông dân) là một giải pháp tương đối phức tạp nó liên quan đến nhiều vấn đề như khả năng rút lao động ra khỏi nông nghiệp, chiến lược phát triển nông nghiệp ở mỗi vùng, vấn đề thể chế ruộng đất.Vì vậy, có thể khắc phục được tình trạng manh mún về ô thửa bằng cách dồn điền đổi thửa mà một số địa phương đã và đang làm.

TÀI LIỆU LUẬN VĂN CÙNG DANH MỤC