Luận án Nghiên cứu thơ đi sứ của Đoàn Nguyễn Thục và Đoàn Nguyễn Tuấn

1. Lí do chọn đề tài 1.1. Thơ đi sứ là bộ phận văn học được sáng tác trên con đường đi sứ để thực hiện công việc bang giao. Bộ phận văn học này liên quan tới đời sống chính trị của dân tộc, gắn bó với hiện thực trong nước và phản ánh những đặc điểm của từng thời đại. Thơ đi sứ vừa có giá trị lịch sử, văn hóa, lại có nội dung phong phú, hình thức đa dạng. Qua thơ đi sứ, người đọc thấy được lịch sử đấu tranh trên mặt trận chính trị và tài năng của các sứ thần trong lĩnh vực ngoại giao. Thơ đi sứ có vai trò hết sức quan trọng đối với nền thi ca dân tộc. Nó không chỉ là kết quả của mối quan hệ ngoại giao và giao lưu văn hóa giữa Việt Nam và Trung Hoa mà còn là tài sản văn học quý của dân tộc. Từ thời trung đại tới nay đã có nhiều bài viết, công trình nghiên cứu về thơ đi sứ. Tuy nhiên, vẫn cần có thêm những nghiên cứu quy mô, hệ thống hơn nhằm khẳng định giá trị của bộ phận thơ ca này trong nền văn học dân tộc. 1.2. Thế kỷ XVIII ở nước ta xuất hiện khá nhiều dòng tộc không chỉ cống hiến cho văn hóa, văn học những dòng văn mà còn có nhiều đóng góp trong lĩnh vực chính trị, ngoại giao góp phần gìn giữ nền hòa bình và độc lập của dân tộc. Tiêu biểu phải kể đến dòng họ Nguyễn Tiên Điền, họ Nguyễn Huy Trường Lưu, họ Phan Huy ở Hà Tĩnh, họ Ngô Thì ở Tả Thanh Oai. Tuy nhiên, đâu đó vẫn còn những tác giả và những dòng tộc chưa được quan tâm nghiên cứu. Chúng tôi muốn nói đến dòng họ Đoàn Nguyễn ở Thái Bình – một gia đình có tới ba sứ thần – thi nhân đã có nhiều đóng góp cho đất nước đó là: Đoàn Nguyễn Thục (1718-1775) con trai là Đoàn Nguyễn Tuấn (1750 - ?) và con rể là đại thi hào Nguyễn Du (1765 – 1820). Đoàn Nguyễn Thục và Đoàn Nguyễn Tuấn thuộc hai thế hệ, sống trong hai triều đại có thể chế chính trị và sứ mệnh lịch sử khác nhau. Mặc dù có quan hệ phụ tử, cùng huyết thống nhưng tâm tư tình cảm, suy nghĩ và thái độ hành xử của họ có những khác biệt. Điều đó không chỉ thể hiện qua cuộc đời sự nghiệp mà còn thể hiện qua thơ văn, đặc biệt là thơ ca trên sứ trình sang Yên Kinh làm nhiệm vụ bang giao với triều Thanh. Chúng tôi nhận thấy, hai cha con Đoàn Nguyễn Thục và Đoàn Nguyễn Tuấn đều được cử đi sứ là một điều thú vị, lôi cuốn sự khám phá tìm hiểu. Trên hành trình đi sứ, họ đã sáng tác những tác phẩm vừa là văn học chức năng lại vừa là văn học nghệ thuật. Đó chính là tiếng nói của tâm hồn Việt Nam đầy khí phách, bản lĩnh, hào hùng và hào hoa. Nghiên cứu thơ đi sứ của Đoàn Nguyễn Thục và Đoàn Nguyễn Tuấn trong dòng thơ sứ trình thời trung đại không chỉ giúp ta hiểu được tư tưởng tình cảm và vẻ đẹp tâm hồn của các sứ thần, thi nhân mà còn hiểu được mối quan hệ bang giao về chính trị, văn hoá, văn học của Việt Nam với Trung Hoa.

TÀI LIỆU LUẬN VĂN CÙNG DANH MỤC