Luận văn Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

1. Tính cấp thiết của đề tài Giao thông vận tải thuỷ nội địa là một trong những lĩnh vực rất quan trọng của giao thông vận tải, góp phần phục vụ đắc lực cho sự phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của đất nước. Thành phố Hồ Chí Minh là nơi có hệ thống sông, kênh, rạch chằng chịt với tổng chiều dài trên 1.700 km gồm 324 tuyến sông, kênh, rạch lớn nhỏ với 06 cảng sông, 07 bến tàu khách và tàu du lịch, hàng ngàn bến bãi, kho hàng, hàng ngàn phương tiện vận tải thuỷ thường xuyên hoạt động. Điều kiện tự nhiên của hệ thống sông, kênh, rạch thành phố Hồ Chí Minh rất thuận lợi cho việc khai thác kinh doanh dịch vụ vận tải thuỷ. Do vậy vận tải thuỷ trở thành một trong những ngành kinh tế huyết mạch góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội của thành phố và của cả khu vực phía Nam. Bên cạnh đó, tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh cũng là địa bàn gây án, địa bàn tiêu thụ và địa bàn ẩn náu của các loại tội phạm lợi dụng tuyến đường thuỷ để hoạt động. Thời gian qua nổi lên là tình hình buôn lậu xăng dầu, kim khí điện máy, vận chuyển hàng cấm (thuốc lá ngoại); tình hình các băng, ổ, nhóm sử dụng phương tiện ghe, xuồng để trộm cắp, cướp, cưỡng đoạt, cướp giật, công nhiên chiếm đoạt tài sản trên tàu, ghe, ở các cảng sông, kho hàng và nhà dân sống ven sông. Hoạt động của các loại tội phạm đa dạng, phương thức thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, hoạt động lưu động liên tuyến, liên tỉnh. Trong những năm vừa qua, nhất là từ năm 2002 trở lại đây, các cơ quan bảo vệ pháp luật đã tích cực tổ chức điều tra, khám phá và xử lý kịp thời nhiều vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Song qua nghiên cứu nhận thấy hoạt động điều tra khám phá các vụ án này gặp nhiều khó khăn, hiệu quả điều tra khám phá thấp, tỷ lệ điều tra khám phá chưa cao. Chính vì vậy mà hoạt động của tội phạm xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông này vẫn không giảm, thậm chí còn có một số tội phạm tiếp tục phát triển, gây ra thiệt hại ngày càng lớn cho các đơn vị kinh tế, doanh nghiệp và nhân dân ở trong vùng, một số vụ đã gây hoang mang lo sợ, làm mất lòng tin của quần chúng nhân dân đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật. Tình hình này đã tác động xấu đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và của cả nư-ớc ta nói chung. Từ những lý do trên, việc nghiên cứu tìm ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh là một đòi hỏi hết sức cấp bách nhằm góp phần đảm bảo cho việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội của thành phố Hồ Chí Minh và của cả nư¬ớc. Từ tr¬ước đến nay, mặc dù đã có một số đề tài nghiên cứu về công tác điều tra tội phạm xâm phạm sở hữu ở các góc độ khác nhau, phạm vi khác nhau nhưng chưa có đề tài nào nghiên cứu một cách có hệ thống theo góc độ điều tra tội phạm về công tác điều tra các tội phạm xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Vì thế tôi đã chọn nghiên cứu đề tài : “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh”. 2. Tình hình nghiên cứu Đấu tranh phòng chống tội phạm xâm phạm sở hữu nói chung, tội phạm xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa nói riêng là vấn đề đã được các nhà khoa học trong các cơ quan bảo vệ pháp luật quan tâm nghiên cứu. ở nước ta trong những năm qua, công tác đấu tranh phòng chống tội phạm xâm phạm sở hữu đã đư¬ợc các cơ quan nhà nước, các nhà nghiên cứu của Bộ Công an, Viện kiểm sát nhân dân, Toà án nhân dân. nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau. Trong số này phải kể đến đề tài khoa học KX.04.14 của Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an nghiên cứu về thực trạng, nguyên nhân và giải pháp phòng chống tội phạm và tệ nạn xã hội, trong đó có đề cập đến các tội phạm xâm phạm sở hữu; Luận văn thạc sĩ luật học năm 1998 của Lê Văn Bé Sáu: “Đấu tranh chống tội phạm trộm trên sông của lực lượng Cảnh sát hình sự ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long-Thực trạng và giải pháp hoàn thiện"; Luận án tiến sĩ luật học năm 2002 của Khổng Văn Hà: “Điều tra các vụ án trộm cắp tài sản của công dân ở nước ta hiện nay"; một số đề tài khoa học về điều tra, phòng chống các loại tội danh cụ thể như¬ c¬ướp tài sản, trộm cắp tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản.trên phạm vi cả n¬ước hoặc của từng tỉnh, thành phố. Các đề tài, công trình nghiên cứu trên đều có đề cập đến các nội dung về điều tra tội phạm xâm phạm sở hữu. Tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, chuyên sâu về hoạt động điều tra, khám phá và các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. 3- Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 3.1. Mục tiêu Đề tài luận văn đ¬ược thực hiện nhằm mục tiêu: Trên cơ sở nghiên cứu làm rõ thực trạng công tác điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, ruựt ra những ưu điểm, tồn tại và nguyeõn nhaõn; đưa ra hệ thống giải pháp, kiến nghị có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. 3.2. Nhiệm vụ Để đạt đư¬ợc mục tiêu trên, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm những vấn đề sau: - Thu thập các thông tin số liệu về tình hình hoạt động của tội phạm xâm phạm sở hữu xảy ra trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. - Làm rõ dấu hiệu pháp lý và đặc điểm hình sự của tội phạm xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. - Nghiên cứu, tìm hiểu tổ chức và hoạt động của cơ quan cảnh sát điều tra và các lực l¬ượng khác tham gia điều tra tội phạm xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa của Công an thành phố Hồ Chí Minh. - Làm rõ những vấn đề cần chứng minh trong điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. - Nghiên cứu làm rõ thửùc traùng hoạt động điều các vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. - Đánh giá những keỏt quả, những toàn taùi, baỏt caọp vaứ nguyeõn nhaõn trong công tác điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. - Dự báo có cơ sở khoa học về diễn biến tình hình tội phạm này trong thời gian tới và xây dựng hệ thống một số giải pháp kiến nghị để nâng cao hiệu quả điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. 4- Đối t¬ượng và phạm vi nghiên cứu 4.1. Đối t¬ượng nghiên cứu Nghiên cứu về hoạt động điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu xảy ra trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa của lực lượng CSĐTTP về TTXH Công an TPHCM. 4.2. Phạm vi nghiên cứu - Những vần đề liên quan đến tội phạm xâm phạm sở hữu - tập trung chủ yếu vào các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt xaỷy ra treõn tuyeỏn giao thoõng ủửụứng thuyỷ noọi ủũa và thực trạng hoaùt ủoọng ủieàu tra caực loại tội phạm này treõn tuyeỏn giao thoõng ủửụứng thuỷy noọi ủũa cuỷa coõng an thaứnh phoỏ Hoà Chớ Minh. - Phạm vi về thời gian: Tửứ naờm 2002 ủeỏn naờm 2006. 5- Ph¬ương pháp nghiên cứu - Cơ sở phương pháp luận: Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vaọt bieọn chửựng cuỷa chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư¬ t¬ưởng Hồ Chí Minh, những quan điểm cơ bản của Đảng, Nhà n¬ước ta về đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. - Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Phư¬ơng pháp nghiên cứu cụ thể của đề tài sẽ sử dụng một cách linh hoạt và hợp lý các ph¬ương pháp nghiên cứu sau: Phương pháp nghiên cứu tài liệu; Phương pháp khảo sát thực tế; Phương pháp phân tích, tổng hợp; Phương pháp so sánh, đối chiếu; Phương pháp thống kê hình sự; Phương pháp toạ đàm, trao đổi. 6- ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn Những kết quả đạt đ¬ược của luận văn sẽ góp phần vào việc hoàn thiện lý luận khoa học điều tra tội phạm nói chung và lý luận tổ chức hoạt động điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu nói riêng. Luận văn còn giúp lãnh đạo và cán bộ thực tiễn Công an Thành phố Hồ Chí Minh trong chỉ đạo, đấu tranh chống tội phạm nói chung và điều tra các tội phạm xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa nói riêng ở địa phương. Luận văn còn là tài liệu nghiên cứu của giáo viên, cán bộ và học viên các trường Công an nhân dân. 7- Cấu trúc của luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận và phụ lục, nội dung luận văn được cấu trúc thành 3 chương: Chư¬ơng 1: Nhận thức về tội phạm xâm phạm sở hữu và hoạt động điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Ch¬ương 2: Thực trạng công tác điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Ch¬ương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra các vụ án xâm phạm sở hữu trên tuyến giao thông đường thuỷ nội địa ở địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.

TÀI LIỆU LUẬN VĂN CÙNG DANH MỤC