Tiểu luận Kiểm soát dòng vốn ở Việt Nam: Thách thức và khuyến nghị

1. Lý do chọn đề tài Thực hiện công cuộc Đổi mới với chính sách mở cửa hội nhập do Đảng ta đề xướng và lãnh đạo từ năm 1986, trong những năm đầu của thập kỷ 90, kinh tế trong nước đạt mức tăng trưởng cao (bình quân 7,5%/năm), đời sống của nhân dân được cải thiện rõ rệt. Đặc biệt kể từ khi việc hội nhập quốc tế sâu rộng và toàn diện đánh dấu bằng việc Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Những thành tựu mà Việt Nam đạt được trong thời gian qua có phần đóng góp quan trọng của dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam. Thực tế là, nhà đầu tư nước ngoài muốn đầu tư vào Việt Nam thì phải đổi ngoại tệ thành nội tệ. Kết thúc quá trình kinh doanh, nhà đầu tư sẽ đem cả vốn lẫn lời đổi lấy ngoại tệ để đem về nước. Tuy nhiên vấn đề lớn xảy ra là nếu cùng lúc các nhà đầu tư (thường là ngắn hạn) đồng loạt đổi ngoại tệ mang về nước sẽ làm cho cầu ngoại tệ tăng đột biến và điều này gây áp lực lớn lên tỷ giá. Thêm vào đó, những năm trở lại đây cuộc khủng hoảng kinh tế - tài chính toàn cầu, đặc biệt từ năm 1997 khi cuộc khủng hoảng tài chính - tiền tệ diễn ra tại châu Á và sau đó lan ra các châu lục khác xẩy ra, đã mở ra một xu hướng mới trong mục tiêu kiểm soát dòng vốn, đó là việc nhiều nước đang phát triển trong đó có Việt Nam tìm cách hạn chế dòng vốn đầu cơ chảy vào thị trường. Đây là một xu hướng đảo ngược hoàn toàn so với nỗ lực tự do hóa dòng vốn trên phạm vi toàn cầu kể từ những năm 80 của thế kỷ trước. Tính hiệu quả của các biện pháp kiểm soát dòng vốn tới nay vẫn là một vấn đề tranh cãi và cần tính toán kỹ trước khi sử dụng để không ảnh hưởng đến những lợi ích của việc đầu tư. Để việc kiểm soát dòng vốn mang lại hiệu quả cao hơn cần kết hợp cả việc kiểm soát dòng vốn vào với việc kiểm soát dòng vốn ra. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, có mối nguy hiểm rằng nếu việc kiểm soát dòng vốn không hiệu quả trong việc ngăn chặn dòng vốn đầu cơ vào các nước đang phát triển, nó sẽ tạo tiền đề cho các cuộc khủng hoảng trong tương lai. Trong tuyên bố được đưa ra tại buổi họp ngày 17/12/2010, Quỹ tiền tệ quốc tế tuyên bố “Việc các dòng vốn biến động mạnh đóng vai trò quan trọng trong cuộc khủng hoảng gần đây, xét đến cả yếu tố dễ chịu ảnh hưởng và cú sốc lan truyền”. Thực tế cho thấy việc kiểm soát vốn ngày càng được chấp nhận là một công cụ chính sách, đặc biệt là khi có những bằng chứng cho thấy một số chính sách này có hiệu quả, và số nước chấp nhận sử dụng các biện pháp này nhằm ngăn chặn dòng vốn đổ vào cũng ngày càng tăng lên. Điều này lại tạo ra nguy cơ rằng một số nước đã sử dụng việc kiểm soát vốn thay cho việc cải cách cơ cấu để tăng cường khả năng chống đỡ trước các cú sốc kinh tế, hoặc tránh các điều chỉnh tỷ giá hối đoái và do đó làm cho quá trình cân bằng lại toàn cầu trở nên phức tạp hơn. Chính vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài này với mục tiêu định vị lại các hình thức kiểm soát dòng vốn, các mục tiêu cơ bản của kiểm soát dòng vốn, cũng như đưa ra thực trạng về kiểm soát dòng vốn ở Việt Nam hiện nay. Đồng thời đề xuất một số biện pháp kiểm soát dòng vốn trong giai đoạn hiện nay. 2. Đối tượng, phạm vi, mục đích nghiên cứu của đề tài Đề tài nghiên cứu tổng quan về một số nguồn vốn đầu tư nước ngoài, khái niệm về kiểm soát dòng vốn, các bài học kinh nghiệm về kiểm soát dòng vốn ở một số quốc gia, tổng hợp dữ liệu về thực trạng kiểm soát dòng vốn của Việt Nam. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số biện pháp nhằm tăng cường công tác kiểm soát dòng vốn ở Việt Nam. 3. Câu hỏi nghiên cứu - Vì sao phải kiểm soát dòng vốn ở nước ta? - Điều kiện để kiểm soát dòng vốn là gì? - Khuôn khổ chính sách nào phù hợp cho kiểm soát dòng vốn? 4. Phương pháp nghiên cứu Đề tài vận dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học sau: Phương pháp nghiên cứu, tham khảo và tổng hợp số liệu; phương pháp suy luận logic; phương pháp so sánh. 5. Cấu trúc đề tài Đề tài gồm các chương: CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT DÒNG VỐN CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT DÒNG VỐN NƯỚC NGOÀI Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1990 - 2010 CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT ĐỐI VỚI VIỆC KIỂM SOÁT DÒNG VỐN NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM GIAI ĐOẠN TIẾP THEO

TÀI LIỆU LUẬN VĂN CÙNG DANH MỤC