Dạng bị động (passive voice), và cùng với nó là khái niệm câu bị động (passive
sentence), là một hi ện tượng ngữ pháp điển hình của các ngôn ngữ Ấn - Âu. Mặc dù xét về
mặt chức năng, khái niệm này đề cập trực tiếp đến mối quan hệ ngữ pháp giữa động từ và các
thành tố ngữ pháp nòng cốt l à chủ ngữ và bổ ngữ, nhưng ngữ pháp truyền thống châu Âu,
dựa vào phương thức biểu hiện của nó, thường quy dạng bị động về phạm trù hình thái học
của động từ (phạm trù dạng - voice). Trong các công trình ngữ pháp hiện đại, dạng bị động
nói chung và câu bị động nói riêng được xem xét và kiến giải theo nhiều hướng khác nhau
(phổ niệm, loại hình, chức năng). Tuy nhiên, cho đến nay, nhiều vấn đề liên quan đến
dạng/câu bị động trong các ngôn ngữ vẫn chưa được làm sáng tỏ, chẳng hạn: Bị động là một
hiện tượng có tính phổ quát hay có tính loại hình? Dạng/câu bị động có những đặc điểm gì
giống nhau và khác nhau giữa các ngôn ngữ?
Trong tiếng Việt, bị động cũng là một vấn đề ngữ pháp gây nhiều tranh cãi. Một số
nhà Việt ngữ học cho rằng tiếng Việt không có dạng bị động hay câu bị động vì ti ếng Việt
không biến đổi hình thái. Một số khác cho rằng mặc dù ti ếng Việt không có dạng bị động với
tư cách là một phạm trù ngữ pháp của động từ, nhưng vẫn có thể nói đến kết cấu/câu bị động
trong ti ếng Việt căn cứ vào sự tồn tại của các cấu trúc có vị ngữ gồm được/ bị kết hợp với
một động từ ngoại động.
