Khái niệm nợ công là một khái niệm tương đối phức tạp. Tuy nhiên, hầu hết
những cách tiếp cận hiện nay đều cho rằng, nợ công là khoản nợ mà Chính phủ của
một quốc gia phải ch ịu trách nhiệm trong việc chi trả khoản nợ đó. Chính vì vậy,
thuật ngữ nợ công thường được sử dụng cùng nghĩa với các thuật ngữ như nợ Nhà
nước hay nợ Chính phủ. Tuy nhiên, nợ công hoàn toàn khác với nợ quốc gia. Nợ
quốc gia là toàn bộ khoản nợ phải trả của một quốc gia, bao gồm hai bộ phận là nợ
của Nhà nước và nợ của tư nhân (doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân). Như vậy, nợ công
chỉ là một bộ phận của nợ quốc gia mà thôi.
Theo cách tiếp cận của Ngân hàng Thế giới, nợ công được hiểu là nghĩa vụ nợ
của bốn nhóm chủ thể bao gồm: (1) nợ của Chính phủ và các Bộ, ban, ngành trung
ương; (2) nợ của các cấp chính quyền địa phương; (3) nợ của Ngân hàng trung ương;
và (4) nợ của các tổ chức độc lập mà Chính phủ sở hữu trên 50% vốn, hoặc Chính
phủ là người ch ịu trách nhiệm trả nợ trong trường hợp tổ chức đó vỡ nợ. Cách định
nghĩa n ày cũng tương tự như quan niệm của Hệ thống quản lý nợ và phân tích tài
chính của Hội ngh ị của Liên hiệp quốc về thương mại và phát triển (UNCTAD).
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, nợ công được hiểu bao gồm ba nhóm là
nợ Chính phủ, n ợ được Chính phủ bảo lãnh và nợ chính quy ền địa phương. Nợ
Chính phủ là kho ản nợ phát sinh từ các khoản vay trong nước, nước ngoài, được ký
kết, phát hành nhân danh Nhà nước, nhân danh Chính phủ hoặc các khoản vay khác
do Bộ Tài chính ký kết, phát hành, u ỷ quyền phát hành theo quy định của pháp luật.
Nợ Chính phủ không bao gồm khoản nợ do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phát
hành nhằm thực hiện chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ. Nợ được Chính phủ bảo
lãnh là kho ản nợ của doanh nghiệp, tổ chức tài chính, tín dụng vay trong nước, nước
ngoài được Chính phủ bảo lãnh. Nợ chính quyền địa phương là kho ản nợ do Ủy ban
nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là UBND cấp tỉnh) ký
kết, phát hành hoặc uỷ quyền phát hành.
