Các nguyên tắc cơ bản của chế độ hôn nhân và gia đình (HN&GĐ) thể hiện những quan điểm cơ bản chủ đạo xuyên suốt trong các quy định của luật. Trong đó nguyên tắc hôn nhân tự nguyện, một vợ, một chồng là nguyên tắc quan trọng và cơ bản nhất của chế độ HN&GĐ được Nhà nước ta bảo hộ, đồng thời cũng là nguyên tắc có tính kế thừa và xuyên suốt trong các đạo luật về HN&GĐ của nước ta từ 1945 đến nay. Nguyên tắc một vợ một chồng là nguyên tắc cơ bản và cần thiết để xây dựng, hoàn thiện và bảo vệ chế độ HNGĐ tiến bộ với quan điểm rõ ràng: bản chất của tình yêu là không thể sẻ chia. Nguyên tắc này đã phủ nhận hoàn toàn chế độ hôn nhân đa thê đã được thừa nhận rất lâu trong lịch sử Việt nam nói riêng cũng như lịch sử toàn nhân loại nói chung gây bất bình đẳng về giới, hạ thấp vị trí của người phụ nữ trong gia đình và đi ngược lại với bản chất của hôn nhân. Lịch sử phát triển của nguyên tắc này đã có từ rất lâu và ngày nay nó đã trở thành nguyên tắc Hiến định (quy định tại điều 64 hiến pháp 1992) và được Nhà nước bảo hộ. Vậy thì nguyên tắc này có lịch sử phát triển như thế nào? Và nó được áp dụng như thế nào trong thực tiễn ở nước ta ? Đó là những câu hỏi mà muốn trả lời được cũng cần có công sức và thời gian để tìm hiểu.
