Trước hết cần phân biệt các phương án loại trừ nhau và các phương án độc lập.
Các phương án loại trừ nhau và các phương án mà khi lựa chọn một phương án trong chúng thì phải loại bỏ những phương án còn lại (có nghĩa là sự tồn tại của I phương án sẽ trừ sự tồn tại của các phương án khác).
VD: Lựa chọn xây cầu bê tông cốt thép hay cầu gỗ; lựa chọn giữa tự lái xe hay đi xe bus đến sở làm; chung cư 12 hay là 8 tầng; xây đường ống nước đường kính 80 hay 100; mời thỉnh giảng hay tuyển giảng viên cơ hữu, quảng cáo 1 kỳ trên báo Tuổi Trẻ hay 3 kỳ trên báo Thanh Niên.
Mặc dù phương án nào cũng đều nhằm đạt mục tiêu và mỗi phương án đều có tính hấp dẫn riêng của nó, nhưng không hợp lý về mặt kinh tế nếu tất cả các phương án đều được thực hiện. Do vậy, nếu đã quyết định xây cầu bê-tông thì dự án cầu gỗ phải bị loại trừ.
Các phương án độc lập là các phương án mà việc lựa chọn một phương án nào đó không dẫn tới loại trừ việc lựa chọn các phương án khác trong chúng.
Giả sử công ty xăng dầu ABC đang xem xét hai dự án thiết kế xây dựng các trạm bán xăng mới dọc đường Quốc lộ 1 và muốn thẩm định chúng với suất chiết khấu là 20%.
