Thời gian sản xuất dĩ nhiên bao gồm thời kì quá trình lao động, nhưng quá trình lao động lại không bao trùm hết toàn bộ thời gian sản xuất.
Thời gian sản xuất gồm thời gian lao động, thời gian gián đoạn lao động và thời gian dự trữ sản xuất.
Trước hết chúng ta cần nhớ rằng một bộ phận của tư bản bất biến tồn tại dưới hình thái những tư liệu lao động như máy móc, nhà xưởng,. những thứ này chừng nào còn tồn tại thì còn được dùng trong những quá trình lao động giống nhau, không ngừng lặp đi lặp lại. Sự gián đoạn có tính chất chu kì của quá trình lao động, ví dụ ban đêm tuy làm gián đoạn sự hoạt động của của những tư liệu sản xuất đó, nhưng không làm gián đoạn sự có mặt của chúng ở địa điểm sản xuất. Tư liệu lao động vẫn tiếp tục nằm ở đấy, không những khi chúng hoạt động mà ngay cả khi chúng không hoạt động nữa. Mặt khác nhà tư bản cần phải có sãn 1 số dự trữ nhất định về nguyên liệu và vật liệu phụ để cho quá trình sản xuất có thể diến ra trong 1 thời gian tương đối dài, theo một quy mô đã định trước, mà không phải phụ thuộc vào sự ngãu nhiên của lượng cung hàng hóa hàng ngày của thị trường. Dự trữ nguyên liệu đó,vv,, chỉ được tiêu dùng trong sản xuất dần đần, từng ít một. Do đó có 1 sự chênh lệch giữa thời gian sản xuất của tư bản với thời gian hoạt động của tư bản
