Đại hội VI của Đảng đã khẳng định: Quá trình chuyển từ sản xuất nhỏ lên sản xất lớn của nước ta là quá trình chuyển hóa nền kinh tế còn mang nhiều tính chất tự túc, tự cấp thành nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần; khẳng định sự cần thiết của quan hệ hàng hóa tiền tệ CNXH, coi tính kế hoạch là đặc trưng số một, sử dụng đúng đắn quan hệ kinh tế hàng hóa.
Đai hội VII của Đảng đã tiến thêm một bước nhận thức lý luận quy định: ''Cơ chế vận hành nềnkinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng XHCN là cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước bằng pháp luật, kế hoạch, chính sách và các công cụ khác “.
Trên cơ sở tổng kết 10 năm đổi mới, tại đại hội Đảng VIII ta đã khẳng định: Sản xuất hàng hóa không đối lập với CNXH, mà là thành tựu phát triển của nền văn minh nhân loại, tồn tại khách quan; và chủ trương phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước, theo định hướng XHCN. Đến đại hội IX, Đảng ta mới chính thức đưa ra khái niệm ''kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa'', khẳng định phát triển KTTT định hướng XHCN là đường lối chiến lược nhất quán, là mô hình kinh tế tổng quát trong suốt thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam. Đây là mô hình phát triển KTTT mới trong lịch sử phát triển, có những đặc điểm chung của kinh tế hiện đại, vừa có những đặc điểm riêng phù hợp với những điều kiện đặc thù của Việt Nam.
Việt Nam đang trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Nền kinh tế nhiều thành phần là nguồn tổng hợp lực to lớn để đua nền kinh tế vượt ra khỏi tình trạng thấp kém, đưa nền kinh tế hàng hoá phát triển kể cả trong điều kiện ngân sách nhà nước còn hạn hẹp.
