Từ thực tiễn lịch sử phát triển các xã hội qua các thời đại nói chung và trong thế giới đương đại nói riêng, từ những thất bại cay đắng của các nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung cao độ từ trung ương theo mô hình CNXH Xôviết cuối thế kỷ XX, và từ những thành tựu to lớn của công cuộc đổi mới CNXH ở Việt Nam những năm qua là những minh chứng đầy sức thuyết phục những thất bại, thành công trong thực hiện cơ chế giải quyết mối quan hệ kinh tế và chính trị, không thể lấy chủ quan chính trị, bạo lực thay cho các yêu cầu của các quy luật kinh tế khách quan trong tiến trình phát triển. Việc giải quyết các mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị hướng tới phát triển theo định hướng XHCN vừa phải tuân thủ các nguyên tắc khoa học, vừa mang tính nghệ thuật trong giải quyết các tình huống rất cụ thể với những bước đi, trình tự hợp lý, nội dung phù hợp với hoàn cảnh mỗi quốc gia và trong quan hệ kinh tế - chính trị khu vực và toàn cầu.
Ở Việt Nam, từ kinh nghiệm của 23 năm đổi mới thành công (từ 1986 đến nay) là khoảng thời gian đủ cho chúng ta có thể rút ra những vấn đề quan trọng trong định hướng cơ chế giải quyết các mối quan hệ này, trong đó đặc biệt là phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN có sự điều tiết của nhà nước với đổi mới hệ thống chính trị.
