"Sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật" là khẩu hiệu, là tư tưởng chỉ đạo hành động của hàng triệu người dân Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới đất nước, xây dựng một nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, trong những năm gần đây cùng với những thay đổi tích cực của mọi mặt đời sống xã hội thì tình trạng xuống cấp về đạo đức, vi phạm pháp luật ngày càng tăng đã và đang là mối quan tâm lo lắng hàng đầu của toàn xã hội. Hiện tượng người dân phạm tội ngày càng tăng về số lượng, nghiêm trọng về tính chất và mức độ. Chính điều này đã ảnh hưởng không chỉ về an ninh trật tự an toàn xã hội mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến cả nền văn hoá, truyền thống đạo đức dân tộc và hạnh phúc của mọi người dân trong xã hội.
Một trong những nguyên nhân cơ bản và dễ thấy ở hầu hết các vụ vi phạm pháp luật hay phạm tội ở nước ta hiện nay là còn thiếu tri thức pháp luật bởi sự hiểu biết pháp luật của họ còn thấp. Thực tế cho thấy có nhiều trường hợp khi sự vụ xảy ra rồi mà đối tượng này không biết là mình đã làm gì, không thấy được rằng đầu là tính bất hợp lý của hành vi đã thực hiện của mình. Chính vì thế mà họ làm trái pháp luật cũng là điều dễ thấy, phải chăng một phần cũng là hậu quả của công tác giáo dục pháp luật ở nước ta chưa được quan tâm đúng mức thậm chí còn thả nổi trong thời gian qua. Từ đó dẫn đến tình trạng ý thức pháp luật ở nước ta còn quá thấp bởi tri thức pháp luật của họ còn quá ít ỏi nếu như không muốn nói là không có gì. Vì vậy việc xem xét, tìm hiểu, giáo dục pháp luật nâng cao ý thức pháp luật và xây dựng lối sống theo pháp luật là vô cùng quan trọng trong việc thực hiện "chiến lược con người" của Đảng cũng như khắc phục tình trạng hiểu biết pháp luật hay thái độ thờ ơ với pháp luật của mọi người dân.
Nhận thức rõ vấn đề này, báo cáo chính trị của ban chấp hành Trung ương Đảng tại Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khoá VII đã chỉ rõ: "Tăng cường giáo dục pháp luật, nâng cao hiểu biết và ý thức tôn trọng pháp luật, sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm cho pháp luật được thi hành một cách nghiêm minh, thống nhất và công bằng".
