Biến đổi khí hậu là sự thay đổi của khí hậu ảnh hưởng trực tiếp hoặc
gián tiếp đến các hoạt động của con người, thay đổi kết cấu của của khí
quyển toàn cầu, và khí hậu tự nhiên qua một thời gian dài (UNFCCC,
1992). Sự thay đổi này xuất phát từ sự tăng các khí độc hại như CO2,
N20, CH4, nồng độ khí nhà kính cũng như sự gia tăng nhiệt độ 2.5ºF (1-
4 ºC) trong thế kỷ tiếp theo (IPCC, 2013).Theo đánh giá về mức độ thiệt
hại, Việt Nam xếp hạng 27 trong số 132 quốc gia trên thế giới chịu tác
động đáng kể của biến đổi khí hậu.
Với đặc điểm địa hình và điều kiện địa lý tự nhiên, đồng bằng sông Mê
Kông (MD) trở thành một trong số những khu vực chịu tác động nhiều
nhất trên thế giới. Sự tăng nhiệt độ làm tăng trao đổi chất của động vật
thủy sản và sự phân hủy các hợp chất độc hại. Mặt khác, với sự dày đặc
của hệ thống nuôi thâm canh hiện nay, cho ăn quá mức với các sản
phẩm thải từ bài tiết của động vật thủy sản đã gây ra khí độc hại như:
nitrit, CO2, NH3, H2S. Đặc biệt, nitrit là một sản phẩm của chu kỳ nitơ,
được hình thành từ amonia trong điều kiện oxy hòa tan thấp và là độc tố
trong hệ thống thủy sản vì nó làm giảm oxy trong máu với sự hình
thành methaemoglobin (hiện tượng máu nâu), ảnh hưởng quá trình hô
hấp, sinh lý và tăng trưởng (Kroupova và ctv., 2005). Tuy nhiên, có rất
ít nghiên cứu về ảnh hưởng của các thông số môi trường lên quá trình
sinh lý, sinh học trên cá hô hấp khí trời, loài thủy sản chịu ảnh hưởng
nghiên trọng bởi tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu với hoạt động
hô hấp khí trời. Tính đến thời điểm hiện tại chỉ có hai nghiên cứu về
sinh lý trên cá hô hấp khí trời là cá tra (Pangasionadon hypophthalmus)
của Lefevre et al., 2011 và cá lóc (Channas striata) của Lefevre et al.,
2012 với các kết quả tiêu biểu về khả năng chịu đựng nitrit cao bởi sự
giảm hấp thu nitrit qua mang và quá trình nitrat hóa. Ngoài ra, có một số
nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố môi trường trên cá hô hấp khí
trời như nghiên cứu của Damsgaard et al., 2015 về ảnh hưởng của CO2
lên cân bằng acid-base trên cá tra P. hypophthalmus với kết quả là loài
này có khả năng điều hòa acid-base hoàn toàn so với các loài hô hấp khí
trời khác. Hơn nữa, không chỉ có một độc chất tồn tại trong thủy vực, vì
vậy giả định rằng sự kết hợp của các độc chất môi trường sẽ gây ra
những ảnh hưởng xấu hơn bởi sự cạnh tranh của chúng đi vào cơ thể cá.
