Đậu xanh [Vigna radiata (L.) Wilczek] là cây họ đậu quan trọng, chiếm
gần 10 diện tích và 5 sản lượng các loài họ đậu ăn hạt ở các nước nhiệt đới
và á nhiệt đới. Đậu xanh chứa rất ít hàm lượng oligosaccharides – loại đường
gây chứng đầy hơi, nhưng rất giàu đạm, khoáng chất, vitamin và là nguồn sắt
chất lượng cao, đặc biệt tốt đối với phụ nữ và trẻ em thiếu máu, (Kim et al.,
2015). Với thành phần dinh dưỡng như trên, đậu xanh đã trở thành một loại
thực phẩm linh hoạt trong khẩu phần ăn của con người, là nguồn dược liệu
được ưa chuộng (Myers, 2000). Ngoài ra, đậu xanh còn là nguồn thức ăn gia
súc tốt để sản xuất thịt và sữa chất lượng cao (Boelt et al., 2014). Thêm vào
đó, cây đậu xanh rất thích hợp cho việc xen canh và luân canh với nhiều loại
cây trồng khác do có chu kỳ sinh trưởng ngắn, kỹ thuật canh tác đơn giản,
thích ứng rộng với môi trường. Hơn nữa, với khả năng cố định đạm ở nốt rễ
khi kết hợp với vi khuẩn Rhizobium trong đất cho phép đậu xanh phát triển
mạnh trong đất thiếu đạm và có thể cải tạo được kết cấu đất (War et al., 2017).
Trước tình hình biến đổi khí hậu hiện nay, hạn mặn đang là vấn đề nghiêm
trọng, với khả năng chịu hạn khá, đậu xanh được xem như một cây trồng có
tiềm năng đáp ứng được nhu cầu cấp thiết này (Rao, 2016).
Ở Việt Nam, đậu xanh được trồng nhiều ở vùng Duyên hải Nam Trung
Bộ và Tây nguyên. Hiện nay, chưa có một thống kê chính thức về cây trồng
này, tuy nhiên theo số liệu thu thập được thì đậu xanh có năng suất bình quân
khoảng 0,7 tấn/ha, và biến động lớn giữa các vùng miền (Nguyễn Văn
Chương và ctv., 2014). Nguyên nhân cơ bản dẫn đến năng suất đậu xanh thấp
có thể là do đậu xanh thường được trồng trên đất xấu, nông dân sử dụng giống
cũ của địa phương không được chọn lọc, kiểu trái chín không đồng loạt.
Nghiên cứu cho thấy chỉ có khoảng 65 trái đậu xanh được thu hoạch trong
vòng 70-75 ngày sau khi gieo (NSKG), 18% trong lần thu hoạch thứ hai 75-80
NSKG và 17% trong lần thu hoạch thứ ba 90-95 NSKG (Rahman, 1991). Để
rút ngắn thời gian và giảm chi phí thu hoạch thì việc chọn tạo giống đậu xanh
mới năng suất cao, mang kiểu gen trái chín đồng loạt là tiêu chí quan trọng
trong công tác chọn tạo và cải thiện giống đậu xanh hiện nay.
