Trong báo cáo chiến lược phát triển kinh tế- xã hội 2001- 2010 của Ban chấp
hành Trung ương khóa VIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứIX của Đảng Cộng
sản Việt Nam viết “tiếp tục cải cách hệthống thuếphù hợp với tình hình đất nước và
cam kết quốc tế. Bổsung hoàn thiện, đơn giản hóa các sắc thuế, từng bước áp dụng hệ
thống thuếthống nhất, không phân biệt doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tếkhác
nhau, doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp có vốn đầu tưnước ngoài. Áp dụng
thuếthu nhập cá nhân thống nhất và thuận lợi cho mọi đối tượng chịu thuế, bảo đảm
công bằng xã hội và tạo động lực phát triển. Hiện đại hóa công tác thu thuếvà tăng cường
quản lý của nhà nước”.
Thuếthu nhập cá nhân là một loại thuếtrực thu tính trên phần thu nhập thực tế
mà các cá nhân nhận được trong từng năm, từng tháng, từng lần phát sinh thu nhập.
Tiến tới Việt Nam gia nhập vào WTO, do vậy tất cảcác chính sách thuếhiện
hành đều đã được thay đổi theo hướng giảm nghĩa vụthuế. Chẳng hạn từnăm 2000
đến nay, thuếchuyển quyền sửdụng đất được giảm tới 25 lần, thuếtrước bạgiảm
50%. Hiện nay ngành thuếcũng đã xóa bỏtrên 300 loại phí không cần thiết, một số
loại nhưphí đường bộ, hàng hải. giảm tới 30%-40%. Theo tính toán ban đầu, khi cắt
giảm các loại thuếvà chi phí này, Nhà nước bịthất thu trên 1.000 tỷ đồng. Hiện ngân
sách Nhà nước phụthuộc vào 3 khoản thu chủyếu gồm xuất nhập khẩu chiếm 25%
ngân sách, tương đương khoảng 60.000 tỷ đồng mỗi năm. Sốthu từxuất khẩu dầu thô
cũng vào khoảng 25%. Nhưvậy còn khoảng 50% ngân sách Nhà nước là các khoản
thu nội địa, nhưng khoản thu nội địa này cũng đang một ngày giảm do chính sách thuế
liên tục được thay đổi đểthực hiện theo cam kết. Tính đến thời điểm này đã có tớtrên
1.000 dòng thuế được cắt giảm. Chính vì thế đểbù đắp cho sựgiảm sút này Chính phủ
cần quan tâm hơn đến thuếtrực thu. Tuy nhiên, thuếsuất thuếthu nhập doanh nghiệp
cũng nên giảm dần tới mức tương ứng với các nước trong khu vực nhằm khuyến khích hoạt
động sản xuất kinh doanh. Vì vậy, chính phủcần phải sớm có những biện pháp đối với thuế
thu nhập cá nhân nhằm tận thu cho ngân sách từloại thuếnày.
