Trong báo cáo chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 2001-2010 của Ban chấp
hành Trung ương khóa VIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng
sản Việt Nam viết “tiếp tục cải cách hệ thống thuế phù hợp với tình hình đất nước và
cam kết quốc tế. Bổ sung hoàn thiện, đơn giản hóa các sắc thuế, từng bước áp dụng hệ
thống thuế thống nhất, không phân biệt doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế khác
nhau, doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Áp dụng
thuế thu nhập cá nhân thống nhất và thuận lợi cho mọi đối tượng chịu thuế, bảo đảm
công bằng xã hội và t ạo động lực phát triển. Hiện đại hóa công tác thu thuế và tăng cường
quản lý của nhà nước”.
Thuế thu nhập cá nhân là một loại thuế trực thu tính trên phần thu nhập thực tế
mà các cá nhân nhận được trong từng năm, từng tháng, từng lần phát sinh thu nhập.
Tiến tới Việt Nam gia nhập vào WTO, do vậy tất cả các chính sách thuế hiện
hành đều đã được thay đổi theo hướng giảm nghĩa vụ thuế. Chẳng hạn từ năm 2000
đến nay, thuế chuyển quyền sử dụng đất được giảm tới 25 lần, thuế trước bạ giảm
50%. Hiện nay ngành thuế cũng đã xóa bỏ trên 300 loại phí không cần thiết, một số
loại như phí đường bộ, hàng hải. giảm tới 30%-40%. Theo tính toán ban đầu, khi cắt
giảm các loại thuế và chi phí này, Nhà nước bị thất thu trên 1.000 tỷ đồng. Hiện ngân
sách Nhà nước phụ thuộc vào 3 khoản thu chủ yếu gồm xuất nhập khẩu chiếm 25%
ngân sách, tương đương khoảng 60.000 tỷ đồng mỗi năm. Số thu từ xuất khẩu dầu thô
cũng vào khoảng 25%. Như vậy còn khoảng 50% ngân sách Nhà nước là các khoản
thu nội địa, nhưng khoản thu nội địa này cũng đang một ngày giảm do chính sách thuế
liên tục được thay đổi để thực hiện theo cam kết. Tính đến thời điểm này đã có tớ trên
1.000 dòngthu ế được cắt giảm. Chính vì th ế để bù đắp cho sự giảm sút này Chính phủ
cần quan tâm hơn đến thuế trực thu. Tuy nhiên, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp
cũng nên giảm dần tới mức t ương ứng với các nước trong khu vực nhằm khuyến khích hoạt
động sản xuất kinh doanh. Vì v ậy, chính phủ cần phải sớm có những biện pháp đối với thuế
thu nhập cá nhân nhằm tận thu cho ngân sách từ loại thuế này.
