Khái niệm vềthịtrường khoa học và công nghệdo các học giảTrung
Quốc đưa ra không khác biệt nhiều so với khái niệm đang được thừa nhận ở
Việt Nam. Vềcơbản theo các tác giảTrung Quốc, thịtrường khoa học và
công nghệcũng giống nhưcác thịtrường khác, được hình thành trên cơsởba
điều kiện sau: (i) phải có hàng hoá, đây được coi là điều kiện thiết yếu nhất
cho thịtrường hình thành và phát triển; (ii) phân công lao động xã hội phải
phát triển tương ứng sao cho tồn tại quan hệcung-cầu giữa các thành viên
trong xã hội và giữa các loại hình sản xuất trong xã hội, tức là phải có người
có nhu cầu đối với hàng hoá khoa học và công nghệvà người có khảnăng
cung ứng những hàng hoá này; (iii) phải có phương tiện thanh toán đáp ứng
nhu cầu của người bán. Mặc dù coi thịtrường khoa học và công nghệcũng là
một dạng thịtrường hàng hoá nhưng các chuyên gia Trung quốc và Việt Nam
đều thống nhÊtcho r»ngthịtrường khoa học vµ c«ng nghÖlà một loại thị
trường đặc biệt. Tính đặc biệt này được tạo ra do đặc tính của “hàng hoá”
khoa học và công nghệ. Khác với các hàng hoá khác, hàng hoá khoa học và
công nghệcó những đặc tính đặc biệt sau: (i) hàng hoá của khoa học và công
nghệthực chất là kiến thức được thểhiện dưới một dạng vật chất hữu hình
nhưbằng sáng chếnhưng cũng có thểvô hình dưới dạng các ý tưởng công
nghệ; (ii) việc xác định giá trịcủa hàng hoá rất khó khăn do lao động được
kết tinh trong hàng hoá là lao động trí óc và tồn tại sựbất đối xứng thông tin
giữa người bán và nguời mua. Trong đó, thông thường trong trường hợp này,
người bán (nhà phát minh sáng chế) ởvịthếmặc cảkém hơn người mua; (iii)
hàng hoá khoa học và công nghệmang tính chất tác động ngoại lai
(externality)tích cực mà ở đó, lợi ích xã hội do hàng hoá đem lại lớn hơn lợi
ích cá nhân; (iv) so với các hàng hoá khác, hàng hoá khoa học và công nghệ
được sản xuất và phát triển muén h¬n so víicác hàng hoá vật thểthông
thường. Xuất phát từnhững đặc thù đó mà thịtrường khoa học và công nghệ
hình thành và phát triển muộn hơn các thịtrường hàng hoá thông thường
khác, đồng thời cho thấy sựcần thiết vềvai trò của Nhà nước trong việc hình
thành và phát triển loại thịtrường này.
