Trong tiến trình lịch sử Việt Nam, làng có vai trò rất quan trọng, trên nhiều
lĩnh vực. Việc nghiên cứu làng Việt Nam là yêu cầu, là nhiệm vụ quan trọng và bức
thiết của nhiều ngành khoa học trong đó có khoa học lịch sử. Khoa học lịch sử
nghiên cứu về làng là để nhận thức sâu sắc bản chất cũng như quá trình tiến hoá và
vai trò của nó trong sự phát triển xã hội, cung cấp thêm tư liệu, góp phần nhận diện
chuẩn xác lịch sử đất nước.
Quá trình hình thành và phát triển của làng Việt cũng như đặc điểm kinh tế,
văn hoá, tâm lý cộng đồng và cả những thiết chế làng trên đó luôn tuân theo những
quy luật chung đồng thời còn chịu tác động nhất định của những điều kiện tự nhiên
và xã hội của mỗi vùng hoặc mỗi miền. Do đó, nghiên cứu làng ở mỗi địa phương
cụ thể là điều cần thiết và có ý nghĩa bổ sung cho hiểu biết về làng Việt nói chung.
Hiện nay, trong bối cảnh cả nước đang triển khai thực hiện các chiến lược
quốc gia liên quan đến nông thôn, biển như Chương trình mục tiêu Quốc gia xây
dựng nông thôn mới giai đoạn 2016-2020, Chiến lược phát triển bền vững kinh tế
biển Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045,. thì việc tìm hiểu về làng
truyền thống, công cuộc khai hoang, lấn biển, lập làng,. là vấn đề có tính khoa học,
thời sự, quan trọng. Muốn giải quyết được hàng loạt vấn đề phức tạp này cần nghiên
cứu vừa khái quát vừa chi tiết về làng, xã để hiểu sâu sắc về về làng Việt cổ truyền.
Làng Côi Trì (nay thuộc xã Yên Mỹ, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình) là một
làng được thành lập vào cuối thế kỷ XV cùng với sự ra đời của con đê Hồng Đức,
với chính sách khẩn hoang theo phép chiếm xạ của nhà nước Lê sơ. Đến thế kỷ XIX,
Côi Trì trở thành một làng tiêu biểu ở Ninh Bình với truyền thống học hành, khoa
cử. Trong thời hiện đại, Côi Trì còn là một làng tiêu biểu cho truyền thống cách
mạng, là một trong hai nơi thành lập chi bộ cộng sản sớm nhất ở Ninh Bình.
