Trong công tác tính toán và thiết kếcác trạm thủy điện và nhiệt điện, ngoài tính toán chế
độthủy lực trong trạng thái ổn định, còn phải giải quyết bài toán dòng không ổn định ởcác công
trình dẫn nước nhưkênh hở, đường hầm, giếng điều áp, đường ống tuốc bin và kênh xả. Đây
là bài toán phức tạp. Vềmặt cơsởlý luận, đó là hệphương trình vi phân cơbản của dòng chảy
(phương trình động lượng và phương trình liên tục), nhưng việc giải hệphương trình này để
đạt mức độchính xác yêu cầu thì còn phải tiếp tục nghiên cứu.
Đối với dòng không ổn định trên kênh hởcủa trạm thuỷ điện (đặc biệt là sóng dương), do
mang bản chất của sóng gián đoạn (dòng không ổn định biến đổi gấp) nên các phương trình
liên tục và phương trình động lượng, mô tảsựdịch chuyển của sóng gián đoạn, không phải là
hệphương trình Saint-Venant, mà được viết cho một đoạn dòng chảy có chứa sóng gián đoạn.
Một sốcơquan tưvấn trong nước đã thực hiện việc tính toán chế độkhông ổn định dọc
tuyến năng lượng của trạm thủy điện bằng Microsoft Excel hoặc viết chương trình tính toán đơn
giản cho từng hạng mục công trình, mà chưa có chương trình phần mềm đồng bộ. Trong khi đó,
nhu cầu tính toán, thiết kế, thẩm tra, kiểm định các công trình thủy điện, nhiệt điện trong nước,
trong khu vực và trên quốc tếliên quan đến bài toán thủy lực dòng không ổn định thay đổi gấp
dọc tuyến năng lượng không ngừng tăng cao.
Bài báo này trình bày các kết quảnghiên cứu xây dựng thuật toán đểviết chương trình
phần mềm tính toán sóng dương cao nhất trong kênh dẫn của trạm thủy điện. Thuật toán và
chương trình tính toán này là công cụhữu ích trợgiúp các giảng viên, sinh viên và kỹsưngành
Xây dựng công trình thủy trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và thiết kếcông trình.
